فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی

فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی

الگوی رفتار سیاسی اجتماعی شهید رجایی به‌مثابه‌ی کارگزار تراز دولت اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شهره پیرانی 1
عفیفه عابدی 2
1 استادیار گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد،تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
10.22070/nic.2023.17716.1239
چکیده
دین متشکل از سه قسمت، باور (فکر)، اخلاق و رفتار است. یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های مبارزات انقلابی در ایران، برپایی حکومت اسلامی بر اساس این سه عنصر اساسی دین بوده است. حکومت و دولت اسلامی نیازمند کارگزارانی است که بر مبنای معیارهای اسلامی عمل کنند. پس در راه رسیدن به تمدن نوین اسلامی بایستی دولت اسلامی متشکل از کارگزاران اسلامی محقق شود. شهید رجائی هم از سوی امام خمینی (ره) و هم از جانب رهبر معظم انقلاب بارها به‌عنوان یک کارگزار تراز و قابل الگو شدن برای مسئولین نظام مورد استناد قرار گرفته‌اند. بر این مبنا این پژوهش درصدد پاسخ به این سؤال است که عناصر حاکم بر الگوی رفتار سیاسی- اجتماعی شهید رجایی به‌عنوان کارگزار تراز دولت اسلامی چیست؟ در این مقاله تلاش شده است بر اساس اسناد، خاطرات و آثار به‌جامانده از شهید رجایی، مراتب تعهد ایشان به این الگو بررسی و روشن گردد که در عمل تا چه حد بر اساس این سه عنصر اسلامی (باور، اخلاق و رفتار اسلامی) عمل نموده‌اند. روش پژوهش در این مقاله، کیفی از نوع تحلیل اسنادی است و راهبرد پژوهش بر مبنای تحلیل محتوای دست‌نوشته‌ها، سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها  و مقالات مرتبط است.
کلیدواژه‌ها
شهید رجایی
کارگزار تراز
رفتار
باور
اخلاق
موضوعات

عنوان مقاله English

The Social-Political Behavioral Pattern of Martyr Rajaei as an Excellent Agent of the Islamic State

نویسندگان English

shohreh pirani 1
afifeh Abedi 2
1 Assistant Professor, Department of Political Science and Islamic Revolution Studies, Shahed University, Tehran, Iran.
2 Ph.D student, Department of Political Science and Islamic Revolution Studies, Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

Purpose: This research seeks to answer the question: What are the governing templates of Rajaei's socio-political behavior pattern as an agent of the Islamic State? In this article, an attempt has been made, based on the documents, memories, and works left by him, to examine the level of his commitment to this model and to clarify to what extent he acted based on these three Islamic elements (Islamic belief, morals, and behavior).
Methodology: The research method in this article is a qualitative document analysis, and the research strategy is based on content analysis of manuscripts, lectures, interviews, and related articles.
Findings: The findings of this research show that the explanation of Rajaei's behavior as an agent of the Islamic State is based on three principles of Islamic belief: insight (belief in God, human dignity, belief in justice, social traditions, Islamic ethics), tendency (honesty, keeping the promise, trustworthiness, meritocracy), and behavior (justice, deprivation removal, simple living, Islamic rules of halal (Allowed) and Haram (Forbidden)).  
Conclusion: Success during the tense and crisis period of Martyr Rajaee's responsibility stemmed from his strong personality based on Islamic teachings, which were manifested in the three aspects of belief, morality, and Islamic behavior.
The collection of what has been said about Shahid Rajaei and his personality gives us an understanding of a standard agent in the Islamic government who
was chosen at the height of his popularity. This popularity has endured for decades after his martyrdom, so many currents are trying to gain legitimacy by attributing it to him and mentioning him as a successful model of governance in the Islamic government

کلیدواژه‌ها English

Martyr Rajaei
Excellent Agent
Behavior
Belief
Ethics
  • امام خمینی (1378)، صحیفه امام، مجموعه آثار امام خمینی، تهران، مرکز تنظیم و نشر آثارامام خمینی
  • ایزدی، مصطفی (1391)، «شهید رجایی، در ترازوی قیاس» روزنامه‌ی اعتماد دو‌شنبه ۱۳‌شهریور ۱۳۹۱،شماره ۲۴۸۴، ص 8
  • باقری، مسلم و علی‌اصغر مباشری (1400). «آسیب‌شناسی کارگزاران در تحقق دولت اسلامی در روند شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای»، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 4، ش 2، مهر 1400، صص 85-110
  • برزگر، ابراهیم و حسین امانلو (1395)، «شاخصه‌ای مطلوب سبک زندگی کارگزاران نظام مردم‌سالار دینی ایران»، پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال چهارم، ش 16، بهار (پیاپی 46)، صص 9-38
  • بی‌نام (1361)، شهادت در انقلاب سوم، تهران، دفتر تحقیقات اجتماعی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • بی‌نام (1361)، فرزند ملت در آیینه‌‌ی انقلاب اسلامی، جلد۱، به کوشش مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران، انتشارات شرکت سهامی چاپخانه‌‌ی وزارت ارشاد اسلامی.
  • بی‌نام (1362)، شهید رجایی اسوه‌‌‌ی صبر و استقامت، ج ۱، به کوشش هیئت تحریریه‌‌ی واحد فرهنگی بنیاد شهید انقلاب اسلامی، تهران، واحد فرهنگی بنیاد شهید انقلاب اسلامی.
  • بی‌نام (1378)، یاران امام به روایت ساواک شهید محمدعلی رجایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات
  • تابش، رضا (1392)، «بنیان‌های اخلاق سیاسی از دیدگاه امام خمینی»، حضور، شماره 84
  • تئوفانف، تزفتان (1397)، «اخلاق و سیاست در دیدگاه امام خمینی»، حضور، شماره 73.
  • جوانبخت، محمود (1382)، شهید رجایی، تهران، انتشارات مدرسه
  • حمیدزاده، بهرام (1384)، «نگاهی به رفتار مدیریتی و رهبری امام خمینی در انقلاب اسلامی»، حصون، شماره 6
  • داوودآبادی، حمید (1395)، سه شهید، قم، انتشارات شهید کاظمی
  • راعی گلوجه، سجاد (1381)، «دولت رجایی و جنگ ایران و عراق» نگین ایران، پاییز، صص 65-81
  • راعی گلوجه، سجاد (1391)، اسنادی از دولت شهید رجائی، تهران، نشر جمهور ایرانی
  • راعی‌‌گلوجه، سجاد (1382)، زندگی‌نامه‌ی سیاسی شهید رجایی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی
  • رجایی، غلامعلی (1377)، سیره‌‌ی شهید رجایی، تهران، نشر شاهد
  • رجایی، غلامعلی (1394)، سیره شهید رجایی، تهران، نشر شاهد
  • رجبی، غلامرضا (1381)، خاطرات یک رئیس‌جمهور، تهران، نشر کوزران
  • روزنامه جمهوری اسلامی، 4 شهریور 1377، ص 5، خاطراتی از شهید رجایی، ص 194
  • سها، نادر (1389)، «اخلاق کارگزاران در نظام اسلامی از دیدگاه امام خمینی رحمه‌الله» مجموعه مقالات برگزیده اندیشه‌های اخلاقی عرفانی امام خمینی
  • سیدباقری، سید کاظم (1400)، «کارکردهای اخلاق سیاسی در نظام اسلامی با تأکید بر رویکرد تمدنی»، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 4، ش 2، صص 1-30
  • صابری، کیومرث (1362)، مکاتبات شهید رجایی با بنی‌صدر، تهران، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی
  • طالبی، ابوتراب و یوسف خوشبین (13901)، «مسئولیت‌پذیری اجتماعی جوانان» فصلنامه علوم اجتماعی، ش 59، صص 210- 241
  • عابدی میانجی، محمد (1384)، خواندنی‌هایی از زندگی رئیس‌جمهور، تهران، نورالسجاد
  • عسکری راد، حسن (1378)، خاطراتی از شهید رجایی، ج 2، تهران، تربیت
  • فرهادی، روح‌الله و اسدی، علیرضا (1400)، «بنیان‌های اخلاقی دولت اسلامی در اندیشه رهبران انقلاب اسلامی: طراحی مدل مفهومی سیاست‌ورزی اخلاقی»، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 4، ش 2، صص 157-190
  • کرمی،‌ کاظم (1378)، «رجایی مرد خدا، ‌عاشق مردم و مطیع قانون»،‌ رجایی رجایی بود (مجموعه مقالات)، قزوین، استانداری قزوین
  • کیخا، نجمه (1400)، «ماهیت اخلاقی دولت اسلامی و مساله بی‌طرفی»، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 4، ش 2، صص 137-156
  • محمدی مزروعی، خدیجه و مهدی نادری (1395)، «بایسته‌های دولت اسلامی در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی»، مجموعه مقالات دومین همایش تمدن نوین اسلامی، صص 579- 60
  • رقبای رجایی فداکاری کردند؛ خاطرات همسر دومین رئیس‌جمهور ایران، 29 اردیبهشت 1396:

http://akharinkhabar.ir/analysis/3478384  

(jamaran.news)خاطرات از شهید رجایی:

https://www.aviny.com/Occasion/Enghelab_Jang/8Shahrivar/87/Rajaei/Khaterat.aspx

(navideshahed.com)تفرشی، مجید (1390)، جناح‌های سیاسی ایران در اسناد آرشیو ملی بریتانیا در سال ۱۹۸۱/ عسگراولادی: دو جناح حکومت روحانیان بنیادگرا و غیرروحانیان میانه‌رو هستند

(tarikhirani.ir)

  • جلالی، پریسا (1392)، فضایل اخلاقی و رفتاری شهید رجایی،

https://hawzah.net/fa/Article/View/93495/  

       بخش-  سیاست- 12/1246599-خاطرات شنیدنی غفوری فرد از سفرهای استانی شهید رجایی در گفت و گو با جماران مطرح کرد؛

  • خاطرات ناگفته‌ی سید محمد صدر از شهید رجایی (1398)، از واکنش به اهانت بنی‌صدر تا یک تذکر مهم از امام (ره) زمان انتشار، ۵ شهریور، کد خبر: 799106

https://fa.shafaqna.com/news/799106/

http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30578

  • سید علی خامنه‌ای (1360)، «نطق در مجلس شورای اسلامی در جلسه بررسی کفایت سیاسی بنی‌صدر»،

http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20113

(tarikhirani.ir)

  • Farhadi, Ruhollah & Asadi, Alireza (2021), Ethical Roots of the Islamic State in the Thought of the Leaders of the Islamic Revolution: Designing a Conceptual Model of Ethical Politics, The Bi-quarterly New Islamic Civilization Fundamental Studies, Volume 4, Issue 2 (No.8), Pp. 157-190, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Fazeli, Nader (2007), Martyr Rajaei, always with Prayers ,Tebyan Cultural and Information Institute, Qom, Iran, Available Online Followed by: https: //library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/201162/1 [In Persian]
  • Hamidzadeh, Bahram, (2005), "A Look at the Managerial Behavior and Leadership under Imam Khomeini Era". Hasson, Number 6, Tehran, Iran.
    [In Persian]
  • Imam Khomeini (1999), Sahifeh, The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works (International Affairs Department), Tehran, Iran [In Persian]
  • Interview with Mohammad Gharazi (2016), Jamaran News Website , Available Online Followed by : http://jamaran.news [In Persian]
  • Interview with Manafei (2017), Available Online Followed by:

     http://jamaran.news [In Persian]

  • Izadi, Mustafa (2012), "Martyr Rajaei, in the balance of Analogy", Etemad Newspaper, 13 September, Number 2484. P. 8 [In Persian]
  • Jalali, Parisa (2012), Martyr Rajaei's Moral and Behavioral Virtues, Available Online Followed by: https://hawzah.net/fa/Article/View/93495/ [In Persian]
  • Javanbakht, Mahmoud (2012), Martyr Rajaei, Madreseh Publications, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Khamenei Seyyed Ali (1983), Speech at the Commemoration Ceremony of the Martyrs Rajaei and Bahoner, Available Online Followed by:

     http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30578 [In Persian]

  • Khamenei Seyyed Ali (1981), Speech in the Islamic Consultative Assembly , Available Online Followed by: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20113 [In Persian]
  • Karmi, Kazem (1999), Rajaei was a man of God, loved People, and Obeyed the law ; Rajaei was Rajaei (Collection of Articles), Governorate, Qazvin, Iran. [In Persian]
  • Keikha, Najmeh (2021), The moral nature of the Islamic state and the issue of neutrality, The Bi-quarterly New Islamic Civilization Fundamental Studies, Volume 4, Issue. 2 (No.8), Pp. 137-156. Tehran, Iran. [In Persian]
  • Khanali, Mohsen & Danandeh, Mustafa (2012), Untold Stories of the Prime Minister's Driver, Available Online Followed by: http://tarikhirani.ir  [In Persian]
  • Khoshnoisan's Memory; a Few Days together with Martyr Rajaei (2018), Jamaran News Website, Available Online Followed by: http://jamaran.news [In Persian]
  • Martyrdom in the Third Revolution (1982), Social Research Office of the Ministry of Culture and Islamic Guidance, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Martyr Rajaei, Sample of Patience and Endurance” (1983) Volume 1, the Editorial Board, The Martyrs Foundation of the Islamic Revolution, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Martyr Rajaei, Companions of Imam According to the narration of Savak -the secret police, domestic security and intelligence service in Iran during the reign of the Pahlavi dynasty” (1999) the Center of Historical Document Survey, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Martyr Rajaei According to the narration of Morteza Nabawi (2012), Available Online Followed by: http://tarikhirani.ir [In Persian]
  • Martyr Rajaei in the Scales of Comparison (2012) Available Online Followed by : http://tarikhirani.ir [In Persian]
  • Memories of Martyr Rajaei Niece (2017), Jamaran News Website , Available Online Followed by: http://jamaran.news
  • Memoirs of Iran’s second president’s Wife; Rajaei's rivals sacrificed (2016), May 29, Available Online Followed by:   http://akharinkhabar.ir/analysis/3478384 [In Persian]
  • Memories of Martyr Rajaei (2023), Available Online Followed by: https://www.aviny.com/Occasion/Enghelab_Jang/8Shahrivar/87/Rajaei/Khaterat.aspx [In Persian]
  • Memories of Martyr Rajaei (1998), The Islamic Republic Newspaper, 26 August, p.5 ,Tehran, Iran. [In Persian]
  • Mohammadi Mazrouei, Khadijah & Naderi Mehdi (2016), The Requirements of the Islamic State on the way of the Realization of the New Islamic Civilization, the Second Islamic Civilization Conference, Pp. 579-607. Tehran, Iran. [In Persian]
  • Rai Galujeh, Sajjad (2002), "Rajaei's Government and Iran-Iraq War", Nagin Iran, Fall, Pp. 65-81, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Rai Galujeh, Sajjad (2011), Documents from the Government of Martyr Rajaei, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Rai Galujeh, Sajjad (2003), Martyr Rajaei's political biography, Islamic Revolution Records Center, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Rajaee, Gholam Ali (1998), Martyr Rajaei's Biography, Tehran: Shahed Publishing House, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Rajaee, Gholam Ali (2014), Martyr Rajaei's Biography, Shahed Publishing House, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Rajabi, Gholam Reza (2002), Memoirs of one President, Kozeran Publishing, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Sabri, Kiyomarth (1983), Martyr Rajaei Correspondence with Bani Sadr, Ministry of Culture and Islamic Guidance, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Saha, Nader (2008), "Ethics of Agents in the Islamic System in Imam Khomeini's Perspective", the Collection of Selected Articles, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Seyed Bagheri, Seyed Kazem (2021), "Political Ethics Functions in the Islamic System with an Emphasis on the civilizational Point of View", The Bi-quarterly New Islamic Civilization Fundamental Studies, Volume 4. Vol. 2 (8 series), pp. 1-30, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Seyyed Mohammad Sadr's untold Memories of Martyr Rajaei (2019), Available Online Followed by: https://fa.shafaqna.com/news/ 799106/
  • Son of the Nation in the Mirror of the Islamic Revolution” (1982), Volume 1, the Center for Cultural Documents of the Islamic Revolution, Ministry of Culture and Islamic Guidance, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Tabesh, Reza (2012), "Political Ethics Foundations of Imam Khomeini's Point of View", Hozur, No. 84, Tehran, Iran. [In Persian]
  • Talebi, Abu Torab & Khoshbin Youssef (2001), "Social Responsibility of Youth", Social Sciences Quarterly, Vol. 59, pp. 210-241, Tehran, Iran.   [In Persian]
  • Tafarshi, Majid (2011), Iran's political Factions in the Documents of the British National Archives in 1981, Available Online Followed by: http://tarikhirani.ir [In Persian]
  • The Last Testament of Martyr Rajaei (2016), Available Online Followed by: http://navideshahed.com [In Persian]
  • Todorov Tzvetan (2017), "Ethics and Politics in Imam Khomeini's Perspective", Hozur, No. 73, Tehran, Iran. [In Persian]
  • One Narrative against the Pahlavi Regime (2018), Available Online Followed by: http://defapress.ir [In Persian]