فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی

فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی

کرامت انسانیِ تقوامحور: الگوی قرآنی برای جامعه‌پردازی در تمدن نوین اسلامی و مواجهه با بحران‌های هویتی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسا دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد(پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی) ، شماره تماس: 09142353876، reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir
2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلام دانشگاه پیام نور تهران ایران
3 استادیار ،گروه فقه و حقوق، واحد جیرفت ، دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت ،ایران
چکیده
جهان معاصر با بحران‌های هویتی و بی‌عدالتی‌های گسترده‌ای مواجه است که عمدتاً از برتری‌جویی‌های کاذب مبتنی بر معیارهای اعتباری نظیر نژاد و ملیت نشأت می‌گیرد. هدف این پژوهش، ارائه کرامت انسانیِ تقوامحور به مثابه یک الگوی قرآنی برای جامعه‌پردازی در تمدن نوین اسلامی و همچنین به منظور تبیین راهکاری بنیادین برای مواجهه با بحران‌های هویتی معاصر است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به آراء مفسران، به تحلیل آیات کلیدی قرآن کریم(به‌ویژه حجرات: ۱۳؛ و همچنین انبیاء: ۹۲؛ روم: ۲۲؛ آل عمران: ۱۰۳ و ۹۵)در باب نظام ارزشی و معیار کرامت انسانی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم، با محوریت آیه «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ»(حجرات: ۱۳)، تقوا را به عنوان تنها معیار حقیقی واکتسابی کرامت و فضیلت انسانی معرفی می‌کند. این نظام ارزشی، با تأکید بر وحدت منشأ خلقت انسان، پذیرش تنوع زبانی و نژادی به عنوان آیات الهی، دعوت به تشکیل امت واحده فراتر از مرزهای قومی و ملی، و فراخوان به اعتصام به حبل‌الله،تمامی مبانی اعتباری برتری‌جویی را مردود شمرده و آن‌ها را از مظاهر جاهلیت قلمداد می‌کند. نظام ارزشی قرآن با ارائه تقوا به عنوان معیاری متعالی و جهان‌شمول، الگویی اصیل و انسان‌محور برای جامعه‌پردازی در تمدن نوین اسلامی عرضه می‌دارد. این الگو، پتانسیل قابل توجهی برای مواجهه مؤثر با بحران‌های هویتی معاصر، کاهش تعصبات و تبعیض‌ها، و در نهایت، زمینه‌سازی برای تحقق عدالت اجتماعی و شکوفایی کرامت انسانی در چارچوب یک تمدن نوین اسلامی را داراست
موضوعات

عنوان مقاله English

Piety-Centered Human Dignity: A Quranic Model for Socialization in Modern Islamic Civilization and Facing Contemporary Identity Crises

نویسندگان English

Reza Mollazadeh 1
mansureh arjomandifard 2
mehdi bahrehmand 3
1 Postdoctoral researcher in Quran and Hadith sciences, Ferdowsi University of Mashhad (researcher at the Astan Quds Razavi Research Foundation), contact number: 09142353876, reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir
2 Assistant Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Payame Noor University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law, Jiroft Branch, Islamic Azad University of Jiroft, Iran

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 10 تیر 1405