واکاوی دلایل نارسایی‌های حکمرانی متعالی اسلامی در ایران بر پایۀ نظریه‌پردازی زمینه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه اوتاوا، اوتاوا، کانادا

چکیده

حکمرانی متعالی اسلامی به‌عنوان یک الگوی حکمرانی تمدن‌ساز، در پی تلفیق ارزش‌های الهی با الزامات جوامع مدرن است، اما باوجود پشتوانۀ نظری غنی، تحقق عملی این الگو در ایران با نارسایی‌های مهمی مواجه است. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل نظام‌مند موانع تحقق حکمرانی متعالی اسلامی در ایران انجام شده است. روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش نظریه‌پردازی زمینه‌ای اشتراوس و کوربین انجام شده است و داده‌ها ازطریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ نفر از نخبگان دانشگاهی گردآوری شده و طی فرایند کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که بحران انطباق حکمت دینی با سازوکارهای عرفی قدرت، به‌عنوان کد هسته، مهم‌ترین مانع تحقق حکمرانی متعالی اسلامی در ایران است. در این میان، شرایط علّی شامل فقدان همگرایی فلسفۀ سیاسی اسلامی با الزامات حکمرانی مدرن، سلطۀ قرائت‌های بسته و سنت‌گرایانه، دوگانگی میان آرمان‌شهر دینی و واقع‌گرایی اجرایی و فقدان بنیان مفهومی جامع برای نسبت فقه و ساخت قدرت است. ازسوی‌دیگر، میراث اقتدارگرایی عرفی، گسست میان نخبگان دینی و عرفی و تغییر افق انتظارات مردم‌سالارانه مهم‌ترین شرایط زمینه‌ای را شکل می‌دهد. در سطح شرایط مداخله‌گر نیز ضعف روح قدسی در ساختار اداری، اقتصاد رانتی و تعارض در گفتمان‌های حکمرانی درخور توجه است. واکنش نظام حکمرانی، عمدتاً در قالب راهبردهای نمادین (چون تقلیل حکمرانی دینی به شعائر سیاسی، تولید اقتدار و غفلت از نهادسازی) بروز یافته که پیامدهایی همچون فرسایش سرمایۀ معنوی، سکولاریسم خزنده، انجماد فکری، ازخودبیگانگی و کاهش مشارکت شهروندان را در پی داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Exploring the Causes of the Failures of Islamic Exalted Governance in Iran Based on Grounded Theory

نویسندگان [English]

  • Mahmoudreza Rahbarqazi 1
  • Maryam ghorbani 2
1 Associate professor Department of Political Science, Faculty of Literature and Humanities, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Doctoral candidate in Department of Political Science, Faculty of Social Sciences, University of Ottawa, Ottawa, Canada
چکیده [English]

Purpose: The overarching aim of this study is to identify and examine the barriers that hinder Islamic exalted governance in Iran and arguably to reveal the underlying epistemological and institutional crises which inhibit the realization of Islamic tenets in systems of governance. Also, the aim of the study is to provide a contextualization of Islamic exalted governance which inherently can mediate the changing expectations of communities while remaining loyal to Islamic values. Thus, this study can help bring a theoretical view closer to the actual institutional realities of governance and provides potential for future work by providing insight into the future of Islamic governance for practitioners, academics, and religious authorities.
Methodology: The research utilized a qualitative framework rooted in Strauss and Corbin's grounded theory approach to identify obstacles to 
the implementation of Islamic exalted governance. Semi-structured interviews were carried out with 24 academic specialists, alongside the use of official documents, religious texts, and political discourses for data gathering. Theoretical sampling persisted until data saturation was achieved. Data analysis was conducted in three separate phases: open coding, then axial coding, and finally selective coding. A grounded model of the research along with its main concepts developed as the conclusion of the study. The study incorporated participant input alongside expert evaluations to improve the validity of the findings.
Findings: This study's results point to “the crisis of compatibility between religious wisdom and secular systems of power” as the first-order impediment to achieving Islamic exalted governance in Iran. The second-order barriers arise at several causal levels, chief among them is the incompatibility between Islamic political philosophy and the necessities of modern governance, the rigidity of some forms of traditionalism, the tension between utopian religious visions and the pragmatism of executive rationality, and the incomplete conceptual groundwork to address the intersection of jurisprudence and the structures of political authority. At the contextual level, existing barriers include secular authoritarianism illegacies, irreconcilable elite gaps between secular and religious elites, and the change in citizen expectations, moving towards more democratic and rights-based demands of governance. Intervention conditions are also compounding the barriers to governance including the reduction of the sacred in bureaucratic structures, rentier economies, and the internal differences and contradictions of the governing conversations. Responding to these structural and epistemological limitations, the governance system has limited itself almost exclusively to symbolic directionality. This can be manifested in the reduction of Islamic governance into ritualized political symbols, where the reproduction of authority takes precedence over the construction or reconstruction of institutional foundations to retain Islam's meaning for human flourishing. Value-laden identity sustainability can also replaced effective institutional reform and bargaining. Although these strategies conceal some indicators of legitimacy, they do not recognize structural inefficiencies, leading to sometimes substantial consequences. Perhaps most salient are the implications of presence, including the depletion of spiritual capital, the slow emergence of creeping secularism, stagnation of theory in religious political science, the estrangement of citizens from the fundamental principles of the Islamic system, and low levels of participation in civic society. In summary, the findings indicate that absent confronting the epistemological void between religious wisdom and ontology of practical governance structures within which it is expressed, Islamic exalted governance is in jeopardy of remaining wholly rhetorical as opposed to dignified in its transformatice, civilization building potential in the Iranian context.
Conclusion: The biggest impediment to Islamic exalted governance is the political environment because it is only partially supplying Sharia principles and never turning them into functional institutions and systems and act of policy making. The forward momentum of governance is sabotaged because religious and customary institutions refuse to change and there is a structural schism between religious discourse and reality. The present situation exists because there is no widely accepted theory of jurisprudential and power relations and Sharia and politics are not clearly understood. Governance effectiveness is diminished by superficial rituals that subordinate institutional development and because of strategic differences between state institutions and religious institutions. Governance contradicts itself as socio-cultural decline occurs with loss of spiritual capital, as well as with disconnection between citizens and others in society where there are shared bonds. Governance structures fail over time which leads to stagnation, and ultimately collapse. The evidence in this research indicates that these differences can only be resolved through deep engagement with the intentions behind religious teachings, and institutional change in the governance landscape as well.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic exalted governance
  • Islamic Supreme Governance
  • Crisis of Religious-Institutional Compatibility
  • Islamic Civilization
  • Grounded Theory

مراجع

  • الهی‌نژاد، حسین (1402). رابطۀ حکمرانی متعالی مهدوی و حکمرانی مطلوب ولی فقیه. جامعۀ مهدوی، 4(2)، 7‑37. https://doi.org/22081/jm.2024.68239.1086
  • رفیعیان، محسن، محرابی، محراب و دریانورد، خضر (1401). ارزیابی وضعیت شاخص‌های الگوی حکمرانی اسلامی در نظام مدیریت شهری ایران. مدیریت اسلامی، 30(3)، 195‑220.

https://im.ihu.ac.ir/article_207709.html

  • رمضانی، حسین (1401). تحلیل و تبیین مفهوم، مبانی و ساختار دانشی حکمرانی متعالی و تعالی‌بخش. آیین حکمرانی، 1(1) 47-78. https://doi.org/22034/ah.2022.254590
  • زارعی، بهادر، احمدی، عباس و عابدی‌درچه، محسن (1400). الگویابی حکمرانی متعالی برای ارتقای اقتدار ملی در حکمرانی‌های اسلامی. حکومت اسلامی، 26(1)، 107-134.

https://mag.rcipt.ir/article_136387.html

  • شفقت رودسری، و محمدسعید تبرزد، آریا (1401). ارائۀ الگوی حکمرانی متعالی اسلامی - ایرانی براساس اندیشه‌های حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری (مد ظله العالی). حکمرانی متعالی، 2(5)، 7-48. https://hm.sndu.ac.ir/article_1812.html
  • عابدی‌درچه، محسن (1401). مردمی‌سازی حکمرانی متعالی در اندیشه و راهبرد امامین انقلاب اسلامی. حکمرانی متعالی، 2(8)، 68-106. https://hm.sndu.ac.ir/article_1986.html.
  • عابدی‌درچه، محسن، زارعی، بهادر، احمدی، عباس، و پیشگاهی‌فرد، زهرا (1399). تبیین مقایسه‌ای دو رویکرد حکمرانی متعالی اسلامی و حکمرانی خوب. پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 9(3)، 163-182. https://roir.ir/article_128941.html?lang=fa
  • عبدالملکی، هادی (1403). عدالت اجتماعی در تجربۀ حکمرانی متعالی- انقلابی (مطالعۀ تطبیقی گفتمان غرب و انقلاب اسلامی). پژوهش‌های نوین در حکمرانی اسلامی، 1(1)، 141-186.

https://nrig.cuir.ac.ir/article_213565.html

  • غضنفری، مهدی، قائمی، موسی‌الرضا، و رمضانی حسین‌آباد، حسین (1401). تحلیل فلسفی اصول عام تدبیری و راهبردی حکمرانی متعالی و تعالی‌بخش. آیین حکمرانی، 1(2)، 73-104.

https://doi.org/10.22034/ah.2023.701544

  • مرزبان، نازنین، عیوضی، محمدرحیم، دارابی، علی، و خسروی، محمدعلی (1403). واکاوی حکمرانی متعالی: مدلی برای جهان اسلام و تبیین مؤلفه‌های آن از منظر قرآن و سنت پیامبر(ص). مطالعات سیاسی جهان اسلام، 13(3)، 149-177.

https://doi.org/10.30479/psiw.2024.19819.3301

  • ملکی، یوسف، و مقدمی شهیدانی، سهراب (1403). تحلیل شاخص‌های حکمرانی متعالی اسلامی در مذاکرات قانون اساسی در مقایسه با حکمرانی مطلوب. حکمرانی متعالی، 5(19)، 83-104.

https://hm.sndu.ac.ir/article_3240.html

  • هاشمی‌نسب، مریم سادات، پورعزت، علی‌اصغر، حمیدی‌زاده، علی، و محرم‌پور، غلامحسین (1398). سیستم پاسخ‌گویی مالی در حکمرانی تعالی‌گرا. دین و سیاست فرهنگی، 6(2)، 55-78.

https://jrcp.ir/article_106775.html

  • یعقوبی هیق، شهاب‌الدین، نوبری، علیرضا، حاجی‌بابایی، حمیدرضا و حق‌گو، جواد (1403). مدل مفهومی سیاست‌گذاری در دولت اسلامی با تحلیل محتوای خطبۀ سوم از کتاب «تمام نهج‌البلاغه». مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 7(1)، 33‑76.

https://doi.org/10.22070/nic.2024.18638.1283

 

  • Abdolmaleki, H. (2024). Social Justice in the Experience of Transcendent-Revolutionary Governance: A Comparative Study of Western Discourse and the Islamic Revolution. New Research in Islamic Governance, 1(1), 141–186. https://nrig.cuir.ac.ir/article_213565.html [In Persian]
  • Abedi Dorcheh, M., Zarei, B., Ahmadi, S. A., & Pishgahifard, Z. (2020). Explain the Comparison Between the Two Approaches of Transcendent Islamic Governance and Good Governance. Islamic Revolution Research Quarterly, 9(3), 163–182. https://roir.ir/article_128941.html?lang=fa [In Persian]
  • Abedidorcheh, M. (2022). Popularization of Transcendent Governance in the Thought and Strategy of the Imams of the Islamic Revolution. Journal of Exalted Governance, 2(8), 68–106. https://hm.sndu.ac.ir/article_1986.html [In Persian]
  • Addink, H. (2019). Good Governance: Concept and Context. United

Kingdom: OUP Oxford.

  • Chandler, D. (2014). Resilience: The Governance of Complexity. United

Kingdom: Routledge.

  • Corbin, J., Strauss, A. (2014). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. United States: SAGE Publications.
  • Elahinezhad, H. (2024). The Relationship Between the Transcendental Mahdavi Governance and the Ideal Governance of Wilayat Faqih. Mahdavi Society, 4(2), 7–37. https://doi.org/10.22081/jm.2024.68239.1086 [In Persian]
  • Fukuyama, F. (1995). Trust. United Kingdom: Free Press.
  • Ghazanfari, M., Ghaemi, M. R., & Ramazani Hosseinabad, H. (2022). A Philosophical Analysis of the General Managerial and Strategic Principles of Transcendent and Elevating Governance. Journal of Governance Discourse, 1(2), 73–104. https://doi.org/10.22034/ah.2023.701544 [In Persian]
  • Hasheminasab, M. S., Pourazat, A. A., Hamidizadeh, A., & Moharrampour, G. (2019). The Financial Accountability System in Transcendence-Oriented Governance. Biannual Scientific Journal of Religion and Cultural Politics, 6(2), 55–78. https://jrcp.ir/article_106775.html [In Persian]
  • Holmes, L. (1999). Corruption, Weak States and Economic Rationalism in Central and Eastern Europe. Paper Presented at the Princeton University.
  • Kooiman, J. (2003). Governing as Governance. India: SAGE Publications.
  • Maleki, Y., & Moqaddami Shahidani, S. (2024). Analysis of the Indicators of Islamic Ideal Governance in Constitutional Negotiations Compared to Desirable Governance. Journal of Exalted Governance, 5(19), 83–104. https://hm.sndu.ac.ir/article_3240.html [In Persian]
  • Marzban, N., & Eivazi, M. (2024). Analysis of Supreme Governance: A Model for the Islamic World and the Explanation of its Components from the Perspective of the Qur'an and the Sunnah of the Prophet (PBUH). A Quarterly Journal of Political Studies of Islamic World, 13(51), 149–177.

https://doi.org/10.30479/psiw.2024.19819.3301 [In Persian]

  • North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. United Kingdom: Cambridge University Press.
  • O'Flynn, J. (2007). From New Public Management to Public Value: Paradigmatic Change and Managerial Implications. Australian journal of public administration, 66(3), 353-366.

https://doi.org/10.1111/j.1467-8500.2007.00545.x

  • Peters, B. G. (2015). Advanced Introduction to Public Policy.United

Kingdom: Edward Elgar Publishing Limited.

  • Putnam, R. D. (2001). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. Spain: Simon & Schuster.
  • Rafiyan, M., Mehrabi, M., & Daryanavard, K. (2022). Assessing the Status of Indicators of the Islamic Governance Model in the Urban Management System of Iran. Scientific Journal of Islamic Management, 30(3), 195–220. https://im.ihu.ac.ir/article_207709.html [In Persian]
  • Ramazani, H. (2022). Analysis and Explanation of the Concept, Foundations, and Knowledge Structure of Transcendent and Elevating Governance. Journal of Governance Discourse, 1(1), 47–78.

https://doi.org/10.22034/ah.2022.254590 [In Persian]

  • Schmidt, V. A. (2010). Taking Ideas and Discourse Seriously: Explaining Change Through Discursive Institutionalism as the Fourth ‘New Institutionalism’. European political science review, 2(1), 1-25.

https://doi.org/10.1017/S175577390999021X

  • Shafaghat Roudasari, A., & Tabarzd, M. S. (2022). Presenting an Islamic-Iranian Model of Transcendent Governance Based on the Thoughts of Imam Khomeini and the Supreme Leader (May His Eminence Be Preserved). Journal of Transcendent Governance, 2(5), 7–48.

https://hm.sndu.ac.ir/article_1812.html [In Persian]

  • Yaghoubi Hiagh, S. Sh., Nobari, A., Hajibabayi, H., & Haghgoo, J. (2024). The Conceptual Model of Policy Making in Islamic State with the Analysis of the Third Sermon from the Book Tammam Nahj al-Balaghah. Journal of New Islamic Civilization Fundamental Studies, 7(1), 33–76.

https://doi.org/10.22070/nic.2024.18638.1283 [In Persian]

  • Zarei, B., Ahmadi, S. A., & Abedidorche, M. (2021). Seeking Paradigm of Sublime Governance for Promoting National Authority in Various Forms of Islamic Governance. Journal of Islamic Government, 26(1), 107–134.

https://mag.rcipt.ir/article_136387.html [In Persian].

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار