A Critical Analysis of the Role of Science and Technology in Iran’s Dignity-Oriented Governance During the Second Phase of the Islamic Revolution (With Emphasis on Critique of the Hegemonic Order and Elaboration of an Indigenous Model from the Perspective of Ayatollah Khamenei)

Document Type : Original Article

Author

Assistant Professor of Political Science, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.

Abstract

Purpose: This research aims to elucidate the key components and indicators of dignity-oriented science and technology governance in the Second Step of the Islamic Revolution, based on upstream documents and the strategic thought of Ayatollah Khamenei. By critically examining the global hegemonic order and the intellectual underpinnings of Islamic-Iranian civilization, this study seeks to design an indigenous model of scientific and technological advancement that prioritizes national dignity, justice, and independence.  
Methodology: The study employs a qualitative content analysis and descriptive-analytical approach. Data were systematically collected from the official works, speeches, and upstream documents of Ayatollah Khamenei from 2004 to 2024. Using structured coding and logical reasoning, key themes regarding science, technology, governance, critique of the hegemonic order, and the requirements of the Second Step were identified. Analytical procedures included open, axial, and selective coding, guided by Spragens’ theoretical model of crisis. Validity was ensured through iterative triangulation and comparison of categories.
Findings: Analysis of upstream documents revealed that science and technology, from Ayatollah Khamenei’s perspective, are not limited to economic and technical domains, but constitute the core foundations of national power, independence, and the development of a new Islamic civilization. The study identified a multidimensional crisis in contemporary science and technology, stemming from the Western hegemonic order, the severance of science from ethics, and the instrumentalization of knowledge for domination. Six strategic pillars were extracted for dignity-oriented governance:
1. Fundamental critique of the global hegemonic order and the promotion of a resistance-oriented scientific discourse;
2. Advancement of national self-confidence and reliance on indigenous capacities;
3. Localization of science and technology based on Islamic values and national needs;
4. Nurturing committed, innovative, and youth-centered human capital, supporting knowledge-based ecosystems, and addressing brain drain;
5. Development of scientific diplomacy and collaboration with independent nations and anti-hegemonic networks;
6. Establishment of a just system for the fair distribution and socialization of scientific and technological achievements.
The body and function of this model integrate science with spirituality, ethics, and justice, rejecting dependency and fostering endogenous progress. The model aligns scientific development with societal needs and ethical imperatives, positioning science and technology as transformative forces for national dignity and civilization-building in the Iranian context.
Conclusion: Dignity-oriented governance of science and technology, grounded in the Second Step statement, embeds spirituality, justice, and independence as central axes of scientific progress. This indigenous model not only empowers Iran to overcome structural dependency and resist systemic pressures from the hegemonic order, but also provides an exemplary framework for other independent societies. The research concludes that the realization of a new Islamic civilization depends on the endogenous production of ethical and justice-driven science and technology, tailored to the values and necessities of Iranian society.
 
 
 
 
 
 
 

Keywords

Main Subjects

References

  • اسپریگنز، توماس (139۴). فهم نظریه‌های سیاسی. ترجمۀ فرهنگ رجایی. تهران، انتشارات آگاه، چاپ نهم.
  • اشتراوس، انسلم، و کوربین، جولیت (1397). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‌ای. ترجمۀ ابراهیم افشار. تهران: انتشارات نی.
  • امام‌جمعه‌زاده، سیدجواد، و محمودی‌رجا، سیدزکریا (139۴). تجزیه‌وتحلیل جایگاه اقتصاد مقاومتی در تحقق گفتمان الگوی اسلامی‌ـ‌ایرانی پیشرفت و چشم‌انداز افق 1۴0۴. فصلنامۀ رهیافت انقلاب اسلامی، (33)، 89ـ10۴. https://www.rahyaftjournal.ir/article_52161.html
  • امامی، سیدمجید، محمودی‌رجا، سیدزکریا، و نیکزاد، محمدحسین (1399). تحلیل الگوی مشارکت فعالانۀ شهروندان در نظام مردم‌سالاری دینی (با تأکید بر مقولۀ آتش به اختیار در اندیشۀ آیت‌اللّه خامنه‌ای مدظله‌العالی). فصلنامۀ تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی، (3)، 29-۵۶.

http://www.irstudies.ir/article_128334.html

  • برزگر، ابراهیم (1383). مسئلۀ فلسطین در اندیشۀ سیاسی اسلام معاصر و روش جستاری اسپریگنز، پژوهش حقوق عمومی، (12)،۴5ـ7۴. https://qjpl.atu.ac.ir/article_2953.html
  • بیانات رهبر معظم انقلاب (1383 ـ 1۴03) در دیدار با دانشجویان، استادان و نخبگان جهاد دانشگاهی و مجامع مختلف کشور. https://farsi.khamenei.ir/speech
  • پستمن، نیل (1381). تکنوپولی: تسلیم فرهنگ به تکنولوژی. ترجمۀ صادق طباطبایی. تهران: انتشارات اطلاعات.
  • پیشگاهی فرد، زهرا، صادقی، علی، قالیباف، محمدباقر، و پورطاهری، مهدی (1390). جایگاه قدرت نرم در قدرت ملی با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران. فصلنامۀ راهبرد، (۶۱)، 191ـ 211.

https://rahbord.csr.ir/article_124421.html

  • ترک‌زاده، جعفر، درخشان‌فر، تورج، و زکی‌نژاد، سمیه (1۴02). تبیین و مقایسۀ پیش‌فرض‌های جهان‌بینی در رویکرد اسلامی و غربی: کاربرد در سازمان و مدیریت. دوفصلنامۀ مطالعات دین، معنویت و معرفت، (18)، 2۲۵ـ2۵۵. https://rsm.rihu.ac.ir/article_1929.html
  • جاویدی، رقیه (1۴01). الگو و نظریۀ کارآمدی دولت اسلامی با رویکرد تمدنی و تطبیق بر دلالت‌های عملی آن از دیدگاه امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری. دوفصلنامۀ مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، (1)، 53ـ96. https://doi.org/10.22070/nic.2022.15510.1150
  • خسروپناه، عبدالحسین، و جمعی از پژوهشگران (1۴02). منظومۀ فکری حضرت آیت‌اللّه ‌العظمی خامنه‌ای (نظام بینشی، منشی و کنشی) (دورۀ دوجلدی). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
  • راهنمایی، سیداحمد، و شهابی‌نژاد، احسان (1۴02). ملاک‌های علم نافع از منظر اسلام و غرب با تأکید بر اندیشه‌های امام خمینی (ره) و رهبری معظم انقلاب. فصلنامۀ معرفت، 32(1)، ۶۷ـ77.

https://sid.ir/paper/1411805/fa

  • رجبی ده‌برزوئی، اصغر، بیگدلی، محمد، و خالدی، حمیدرضا (1۴02). واکاوی علم نافع در اندیشۀ امام خامنه‌ای، فصلنامۀ مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی، 11(3)، ۳۳۵-۳۵۱.

https://www.ipoba.ir/article_163744.html

  • رحیمیان، محمد، کشاورز شکری، عباس، و هادوی، اصغر (1۴02). تحلیل گفتمان تمدن نوین اسلامی در دیدگاه حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای (مدظله‌العالی) براساس نظریۀ جیمز پل جی. (2)، ۵1-78. https://doi.org/10.22070/nic.2024.18248.1263
  • رحیمیان، محمد، کشاورز شکری، عباس، و ترابی، یوسف (1397). بررسی مؤلفه‌های سرمایۀ اجتماعی در بیانات مقام معظم رهبری و نقش آن در تمدن‌سازی نوین اسلامی. دوفصلنامۀ مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، (2)، 1ـ2۴. https://doi.org/10.22070/nic.2018.782
  • رهبر، فرهاد، و حسین‌زاده، حسن (1395). نقش اقتدار و مرجعیت علمی در امنیت و منافع ملی با نگاه به اصول و آرمان‌های انقلاب اسلامی. فصلنامۀ مطالعات انقلاب اسلامی، (۴4)، 167ـ 188.

https://enghelab.maaref.ac.ir/article-1-331-fa.html

  • زاهدی، جواد، و رفیعی، محمدجواد (1403). فرایند تکاملی قدرت و اقتدار در اندیشۀ امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی). پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، (125)، 99ـ123.

https://doi.org/10.30513/iss.2023.5170.1290

  • زرقانی، سیدهادی (1388). مقدمه‌ای بر قدرت ملی؛ کارکردها، محاسبه و سنجش. تهران: انتشارات مطالعات راهبردی.
  • ساجدی، اکبر، نعمتی، محمد، و عرفانی راد، سیدمحسن (1393). اقتدار علمی در اندیشۀ سیاسی اسلامی. فصلنامۀ مطالعات انقلاب اسلامی، 11(37)، 119ـ1۴

https://enghelab.maaref.ac.ir/article-1-1080-fa.html

  • شه‌گلی، احمد، و عربشاهی مقدم، عبدالمهدی (1399). بنیان‌های فناوری و رویکرد حکمت اسلامی. فصلنامۀ سیاست متعالیه، 9(32)، 78ـ100. https://sm.psas.ir/article_245048.html
  • صدیقی، مجتبی، هرسیچ، حسین، و مسعودنیا، حسین (139۶). بررسی نسبت پیشرفت علمی در جمهوری اسلامی با علم و تکنولوژی غربی در اندیشۀ آیت‌اللّه خامنه‌ای. مجلۀ رهیافت انقلاب اسلامی، (۴1)، 27ـ۵۰. https://www.rahyaftjournal.ir/article_60801.html
  • عرفان‌منش، ایمان (1۴00). ارزیابی وضعیت حکمرانی پایدار در شورای تحول علوم انسانی در چارچوب بیانیۀ گام دوم انقلاب. فصلنامۀ مطالعات الگوی اسلامی ایرانی، 9(1)، 9ـ38.

https://www.ipoba.ir/article_134662.html

  • فاطمی‌نیا، محمدعلی، و امیرآبادی، فاطمه (1398). الگوی راهبری توسعۀ علم و دانش از منظر مقام معظم رهبری. فصلنامۀ مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ـ ایرانی، 7(13)، 9ـ3۵.

https://www.ipoba.ir/article_104070.html

  • فرازکیش، مهدیه، آزادی احمدآبادی، قاسم، و عبدی، ساجده (1۴01). ارائۀ مدل مفهومی مرجعیت علمی براساس اندیشه و گفتار مقام معظم رهبری، فصلنامۀ اندیشۀ مدیریت راهبردی، 1۶(3)، 1ـ28. https://smt.isu.ac.ir/article_76567.html
  • فرزانه، محمدباقر، خیاط، عباس، و صفرپور، حسین (1397). تبیین عوامل ایجاد تمدن نوین اسلامی از نگاه مقام معظم رهبری. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، 2۴(118)، ۱۷۷–۲۰۵.
  • فرهادی، حسین (1۴02). مؤلفه‌های تمدن نوین اسلامی؛ براساس بیانیۀ گام دوم انقلاب. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه آزاد تهران مرکز.
  • گرجی پور، حسین (1402). تبیین پایه‌های قدرتِ انقلاب اسلامی در استمرار فرایند انقلاب از منظر امام خمینی (ره) و آیت‌اللّه خامنه‌ای. فصلنامۀ مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 1(4)، 61ـ80. https://www.irsjournal.ir/article_197296.html
  • گلشنی، مهدی (1387). آیا علم می‌تواند دین را نادیده بگیرد؟، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • محمودی‌رجا، سیدزکریا، باقری دولت‌آبادی، علی، و راوش، بهنام (1397). بررسی محور مقاومت و آیندۀ نظام سلطه با استفاده از نظریۀ نظام جهانی. فصلنامۀ مطالعات بیدار اسلامی، (14)، 7ـ28. https://www.iabaj.ir/article_121674.html
  • مهاجرنیا، محسن (139۶). نظام سیاست اسلامی، در عبدالحسین خسروپناه و دیگران، (منظومۀ فکری آیت‌اللّه‌العظمی خامنه‌ای: نظام بینشی، منشی و کنشی (دوجلدی). ج2. تهران: انتشارات سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
  • میرباقری، محمدمهدی (۱387). در شناخت غرب. قم: انتشارات موسسۀ فرهنگی فجر ولایت.
  • نصرت‌پناه، محمدصادق، مرادی، محمدحسین، و رشیدی، امیرحسین (1398). تحلیل گفتمان انتقادی بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی با بهره‌گیری از روش نورمن فرکلاف. فصلنامۀ مطالعات راهبردی بسیج، 39ـ ۶۵. https://www.bsrq.ir/article_103173.html

References

  • Barzegar, E. (2004). The Palestinian Issue in Contemporary Islamic Political Thought and Spragens’s Inquiry Method. Quarterly Journal of Public Law Research, No. 12, 45–74. https://qjpl.atu.ac.ir/article_2953.html [In Persian].
  • Emami, S.M., Mahmoudi Reja, S. Z., Nikzad, M. H. (2020). Analysis of the Active Participation Model of Citizens in the System of Religious Democracy (With Emphasis on the Principle of ‘Spontaneity’ in the Thought of Ayatollah Khamenei). Islamic Revolution Documentary Research Quarterly, No. 3, 29–56. http://www.irstudies.ir/article_128334.html

[In Persian].

  • Erfanmanesh, I. (2042). Evaluation of Sustainable Governance in the Council for Humanities Transformation in the Framework of the Second Phase of the Revolution Statement. Quarterly of Islamic Iranian Model Studies, 9(1), 9–38. https://www.ipoba.ir/article_134662.html [In Persian].
  • Farazkish, M., Azadi Ahmadabadi, Gh., Abdi, S. (2022). Presenting a Conceptual Model of Scientific Authority based on the Thoughts and Discourse of the Supreme Leader. Strategic Management Thought Quarterly, 16(3), 1–28. https://smt.isu.ac.ir/article_7656html [In Persian].
  • Farhadi, H. (2023). Components of New Islamic Civilization Based on the Statement of the Second Step of the Revolution. M.A. Thesis, Political Science, Islamic Azad University, Tehran Central Branch [In Persian].
  • Fatemi-Nia, M. A., Amirabadi, F. (2019). The Leadership Model of Science and Knowledge Development from the Perspective of the Supreme Leader. Islamic-Iranian Progress Model Studies Quarterly, 7(13), 9–35.

https://www.ipoba.ir/article_104070.html [In Persian].                  

  • Golshani, M. (2008). Can Science Ignore Religion? Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies Publications [In Persian].
  • Gorgi Pour, H. (2023). Explanation of the Foundations of the Power of the Islamic Revolution in the Continuation of the Revolution Process from the Perspective of Imam Khomeini and Ayatollah Khamenei.

https://www.irsjournal.ir/article_197296.html [In Persian].

  • Imamjomehzadeh, S.J., Mahmoudi Reja, S. Z. (2015). Analysis of the Role of Resistance Economy in Realizing the Islamic-Iranian Model and the 2025 Perspective. Rahyaft-e Enqelab-e Eslami Quarterly, No. 33, 89–104.

https://www.rahyaftjournal.ir/article_52161.html [In Persian].

  • Javidi, R. (2022). Model and Theory of Islamic State Efficiency with a Civilizational Approach and Application to Practical Implications from the Perspective of Imam Khomeini and the Supreme Leader. Scientific Journal Studies of New Islamic Civilization (Fundamental Studies), No. 1, 53–96.

https://doi.org/10.22070/nic.2022.15510.1150 [In Persian].

  • Khosropanah, A. (Ed.), & Research Group (2023). The Intellectual System of Grand Ayatollah Khamenei: Epistemic, Ethical & Behavioral Orders (Two Volumes). Tehran: The Institute for Culture and Islamic Thought.

[In Persian].

  • Mahmoudi Raja, S., Bagheri Dolatabadi, A., Ravesh, B. (2018). Analysis of the Axis of Resistance and the Future of the Hegemonic Order with the World-System Theory. Islamic Awakening Studies Quarterly, No. 14, 7–28. https://www.iabaj.ir/article_121674.html [In Persian].
  • Mirbagheri, M. M. (2006). Understanding the West. Qom: Fajr Velayat Cultural Institute Publications [In Persian].
  • Mohajernia, M. (2017). Islamic Political System, in Khosropanah, A. et al. (Eds.), The Thought System of Ayatollah Khamenei: Epistemic, Dispositional, and Practical System (Vol. 2). Tehran: The Institute for Culture and Islamic Thought, 10th edition [In Persian].
  • Nosrat Panah, M. S., Moradi, M. H., Rashidi, A. H. (2019). Critical Discourse Analysis of the Second Step of the Islamic Revolution Statement Using Norman Fairclough’s Approach. Strategic Basij Studies Quarterly, No. 83, 39–65. https://www.bsrq.ir/article_103173.html [In Persian].
  • Pishgahifard, Z., Sadeghi, A., Ghalibaf, M.B., Pourtaheri, M. (2011). The Role of Soft Power in National Power with Emphasis on the Islamic Republic of Iran. Rahbord Quarterly, No. 61, 191–211.

https://rahbord.csr.ir/article_124421.html [In Persian].

  • Postman, N. (2002). Technopoly: The Surrender of Culture to Technology. Translated by Sadegh Tabatabaei. Tehran: Ettelaat Publications [In Persian].
  • Rahbar, F., Hosseinzadeh, H. (2016). The Role of Scientific Authority in National Security and Interests with Reference to the Principles and Ideals of the Islamic Revolution. Islamic Revolution Studies Quarterly, No. 44, 167–188. https://enghelab.maaref.ac.ir/article-1-331-fa.html [In Persian].
  • Rahimian, M., Keshavarz Shokri, A., Hadavi, A. (2023). Discourse Analysis of the Islamic New Civilization in the Viewpoint of Ayatollah Khamenei Based on James Paul Gee’s Theory. No. 2, 5–178.

https://doi.org/10.22070/nic.2024.18248.1263 [In Persian].

  • Rahimian, M., Keshavarz Shokri, A., Torabi, Y. (2018). Examining Social Capital Components in the Supreme Leader’s Statements and Their Role in Modern Islamic Civilization Building. Scientific Journal Studies of New Islamic Civilization (Fundamental Studies), No. 2, 1–24.

https://doi.org/10.22070/nic.2018.782 [In Persian].

  • Rahnamayi, S. A., Shahabi Nejad, E. (2023). Criteria for Beneficial Knowledge from the Perspective of Islam and the West with Emphasis on the Thoughts of Imam Khomeini and the Supreme Leader. Marefat Quarterly, Vol. 32, No. 1, 67–77. https://sid.ir/paper/1411805/fa [In Persian]
  • Rajabi Dehbarzooei, A., Beigdeli, M., Khaledi, H. R. (2023). Exploring Beneficial Knowledge in the Thought of Imam Khamenei. Islamic Progress Pattern Studies Quarterly, 11(3), 335–351.

https://www.ipoba.ir/article_163744.html [In Persian].

  • Sajjadi, A., Namati, A., Erfani Rad, S. M. (2014). Scientific Authority in Islamic Political Thought. Islamic Revolution Studies Quarterly, 11(37), 119–140. https://enghelab.maaref.ac.ir/article-1-1080-fa.html [In Persian].
  • Sedighi, M., Harsich, H., Masoudnia, H. (2017). Comparative Study of Progress in the Islamic Republic and Western Science and Technology in the Thought of Ayatollah Khamenei. Rahyaft-e Enqelab-e Eslami Journal, No. 41, 27–50. https://www.rahyaftjournal.ir/article_60801.html [In Persian]
  • Shahgoli, A., Arabshahi Moghadam, A. (2020). Foundations of Technology and the Islamic Wisdom Approach. Transcendent Policy Quarterly, Vol. 9, No. 32, 78–100. https://sm.psas.ir/article_245048.html [In Persian].
  • Spragens, T (2015). Understanding Political Theories. Translated by Farhang Rajaee. Tehran: Agah Publications, Ninth Edition [In Persian].
  • Statements of the Supreme Leader (2004–2024). Meetings with students, faculty, elites, Jihad Daneshgahi, and various councils.

https://farsi.khamenei.ir/speech [In Persian].

  • Strauss, A & Corbin, J (2018). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Translated by Ebrahim Afshar. Tehran: Ney Publications [In Persian].
  • Tarkzadeh, J., Derakhshanfar, T., Zakinajad, S. (2023). Explaining and Comparing Worldview Presumptions in Islamic and Western Approaches: Application in Organization and Management. Semiannual Journal of Religion, Spirituality, and Knowledge Studies, No. 18, 225–255.

https://rsm.rihu.ac.ir/article_1929.html [In Persian].

[In Persian].

  • Zarghani, S. H. (2009). Introduction to National Power: Functions, Calculation, and Measurement. Tehran: Strategic Studies Publsications

[In Persian].

Scientific Journal of New Islamic Civilization Fundamental Studies
Volume 8, Issue 2 - Serial Number 16
October 2026
Pages 187-222

Files

Share

How to cite

Statistics