دانشگاه شاهد فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی 2676-525X مقالات آماده انتشار 2026 07 01 The Legal Obligation of Hijab in the Islamic Republic of Iran: An Analysis of Its Ethical, Legal, and Civilizational Foundations الزام قانونی حجاب در نظام جمهوری اسلامی ایران: تحلیلی بر مبانی اخلاقی، حقوقی و کارکردهای تمدنی 5106 10.22070/nic.2026.21327.1465 FA احمد امیری استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز 0009-0009-4466-0485 حجت مبین استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز عبدالکریم حقیقی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه شیراز Journal Article 2025 12 07 The issue of compulsory hijab constitutes one of the most contested subjects at the intersection of religious ethics, legal systems, and civilizational paradigms, requiring a multilayered analysis of its theoretical foundations across these domains. Within the Islamic epistemological framework, hijab is understood as an ethical construct aimed at safeguarding human dignity, public modesty, and the psychological and moral well-being of society. Simultaneously, in the legal system of the Islamic Republic of Iran, it has acquired a mandatory character, defined as a legal obligation supported by criminal sanctions and justified through principles such as public order, social welfare, and collective responsibility. This study adopts a descriptive–analytical approach, relying on library-based research, to elucidate the ethical and legal foundations of compulsory hijab while also examining its civilizational dimensions within the framework of the New Islamic Civilization. At this level, hijab is analyzed not merely as an individual norm or a religious injunction, but as a component of the Islamic lifestyle and a mechanism for reproducing cultural identity, regulating social relations, and reinforcing the moral order of society.The findings indicate that in a legal system grounded in Sharia and religious morality, priority should be given to cultural persuasion, social awareness, and the internalization of normative values. Nevertheless, in cases of widespread deviation from social norms and threats to fundamental values, recourse to legal—and ultimately criminal—sanctions may be justified as a last-resort mechanism for preserving public order and collective interests .Accordingly, the study concludes that the adoption of an intelligent, gradual, and hybrid policy—integrating ethical, legal, and civilizational considerations—can foster a balanced relationship between individual freedoms and social interests, while simultaneously contributing to the broader process of Islamic civilizational developmen مسأله الزام به حجاب از جمله موضوعات مناقشه‌برانگیز در تقاطع میان اخلاق دینی، نظام حقوقی و الگوهای تمدنی است که تحلیل جامع آن مستلزم بررسی چندلایه مبانی نظری در این سه حوزه می‌باشد. در نظام معرفتی اسلام، حجاب واجد ماهیتی اخلاق‌محور و ناظر به صیانت از کرامت انسانی، عفت عمومی و سلامت روانی جامعه تلقی می‌شود. در عین حال، در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، این مقوله به‌عنوان یک الزام قانونی با ضمانت اجرای کیفری تعریف شده و در چارچوب اصولی چون نظم عمومی، مصلحت اجتماعی و مسئولیت جمعی تبیین می‌گردد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و به شیوه کتابخانه‌ای، ضمن تبیین مبانی اخلاقی و حقوقی الزام به حجاب، به بررسی ابعاد تمدنی آن در چارچوب تمدن نوین اسلامی نیز می‌پردازد. در این سطح، حجاب نه‌تنها یک هنجار فردی یا حکم شرعی، بلکه به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های سبک زندگی اسلامی و سازوکاری برای بازتولید هویت فرهنگی، تنظیم روابط اجتماعی و تقویت نظم اخلاقی در جامعه تحلیل می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در نظام حقوقی مبتنی بر شریعت، اولویت با اقناع فرهنگی، درونی‌سازی هنجارها و تقویت سرمایه اجتماعی است، اما در صورت تهدید ارزش‌های بنیادین و اخلال در نظم عمومی، استفاده از ضمانت اجراهای حقوقی و کیفری به‌عنوان ابزار نهایی قابل توجیه خواهد بود. در نهایت، اتخاذ رویکردی ترکیبی، تدریجی و هوشمند که همزمان ابعاد اخلاقی، حقوقی و تمدنی را در نظر گیرد، می‌تواند به ایجاد تعادل میان آزادی‌های فردی و مصالح اجتماعی و نیز تقویت فرآیند تمدن‌سازی اسلامی منجر گردد.