دانشگاه شاهد فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی 2676-525X مقالات آماده انتشار 2026 07 01 Piety-Centered Human Dignity: A Quranic Model for Socialization in Modern Islamic Civilization and Facing Contemporary Identity Crises کرامت انسانیِ تقوامحور: الگوی قرآنی برای جامعه‌پردازی در تمدن نوین اسلامی و مواجهه با بحران‌های هویتی معاصر 5105 10.22070/nic.2026.20565.1405 FA رضا ملازاده یامچی پژوهشگر پسا دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد(پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی) ، شماره تماس: 09142353876، reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir 0009-0001-6593-7545 منصوره ارجمندی فرد استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلام دانشگاه پیام نور تهران ایران 0000-0002-4114-2553 مهدی بهره مند استادیار ،گروه فقه و حقوق، واحد جیرفت ، دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت ،ایران 0000-0002-0041-0961 Journal Article 2025 05 27 جهان معاصر با بحران‌های هویتی و بی‌عدالتی‌های گسترده‌ای مواجه است که عمدتاً از برتری‌جویی‌های کاذب مبتنی بر معیارهای اعتباری نظیر نژاد و ملیت نشأت می‌گیرد. هدف این پژوهش، ارائه کرامت انسانیِ تقوامحور به مثابه یک الگوی قرآنی برای جامعه‌پردازی در تمدن نوین اسلامی و همچنین به منظور تبیین راهکاری بنیادین برای مواجهه با بحران‌های هویتی معاصر است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به آراء مفسران، به تحلیل آیات کلیدی قرآن کریم(به‌ویژه حجرات: ۱۳؛ و همچنین انبیاء: ۹۲؛ روم: ۲۲؛ آل عمران: ۱۰۳ و ۹۵)در باب نظام ارزشی و معیار کرامت انسانی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم، با محوریت آیه «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ»(حجرات: ۱۳)، تقوا را به عنوان تنها معیار حقیقی واکتسابی کرامت و فضیلت انسانی معرفی می‌کند. این نظام ارزشی، با تأکید بر وحدت منشأ خلقت انسان، پذیرش تنوع زبانی و نژادی به عنوان آیات الهی، دعوت به تشکیل امت واحده فراتر از مرزهای قومی و ملی، و فراخوان به اعتصام به حبل‌الله،تمامی مبانی اعتباری برتری‌جویی را مردود شمرده و آن‌ها را از مظاهر جاهلیت قلمداد می‌کند. نظام ارزشی قرآن با ارائه تقوا به عنوان معیاری متعالی و جهان‌شمول، الگویی اصیل و انسان‌محور برای جامعه‌پردازی در تمدن نوین اسلامی عرضه می‌دارد. این الگو، پتانسیل قابل توجهی برای مواجهه مؤثر با بحران‌های هویتی معاصر، کاهش تعصبات و تبعیض‌ها، و در نهایت، زمینه‌سازی برای تحقق عدالت اجتماعی و شکوفایی کرامت انسانی در چارچوب یک تمدن نوین اسلامی را داراست