دولت‌سازی تمدنی: آسیب‌شناسی فرهنگ سیاسی پشتیبان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدرسی معارف اسلامی، گرایش انقلاب اسلامی، دانشگاه معارف، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده

انقلاب اسلامی در مسیر تحقق آرمان‌های خود، نیازمند تشکیل دولت مطلوب اسلامی است؛ این دولت باید ظرفیت ساختن تمدن نوین اسلامی را داشته باشد؛ ازاین‌رو می‌توان موقف کنونی انقلاب اسلامی را مرحله‌ی دولت‌سازی تمدنی نامید. اما مساله این‌جاست که این مرحله، به‌نحو شایسته و بایسته‌ای پیش نرفته است. هدف از این پژوهش، آسیب‌شناسی عوامل دخیل در عدم تحقق دولت مطلوب اسلامی است. به‌نظر می‌رسد که پدیدارشدن برخی موانع فرهنگی در حیات اجتماعی شیعیان، مسیر دولت‌سازی تمدنی را مختل کرده است. پرسش اصلی ما این است که چه موانعی موجب تضییق فرهنگ سیاسی شیعیان برای دولت‌سازی تمدنی شده‌اند؟ روش تحقیق ما، روش قیاسی و مبتنی‌بر چارچوب نظری برگرفته‌شده از «الگوی تحلیل سه‌گانه‌ی اندیشه‌ی سیاسی اسلام» است. در این پژوهش با تمرکز بر دو ساحت «باور سیاسی» و «اندیشه‌ی سیاسی»، به آسیب‌شناسی ساحت فرهنگ سیاسی برسازنده‌ی دولت اسلامی پرداخته و نشان داده‌ایم که ازیک‌سو «حیرت در عصر غیبت»، «استبدادزدگی» و «استعمارزدگی» باعث تضعیف باورهای سیاسی شیعیان شده و از سوی ‌‌دیگر «عدم امتداد اجتماعی فلسفه‌ی اسلامی» و «فقدان فقه حکومتی»، نابسندگی اندیشه‌ی سیاسی شیعیان برای دولت‌سازی تمدنی را در پی داشته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

civilizational statebuilding: Pathology of Supportive Political Culture

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Toussi 1
  • Mohammad Hossein Taheri Khosroshahi 2
1 Ph.D in Islamic thought Teaching, Islamic Maaref University, Qom, Iran
2 Ph.D candidate in Politics, Shahed University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Islamic Revolution In the course of realizing its aspirations, demands to formation of an optimal Islamic state; that state should have the capacity of building the modern Islamic civilization. thus, we can call the present phase of the Islamic revolution, the phase of civilizational statebuilding. The problem is that this stage does not progress as well as we need. the aim of this study is pathology of factors associated with the realization of the desired Islamic state. It seems that the emergence of some cultural barriers in the Shia social life was disrupted the path of civilizational statebuilding. our main question is, what are the obstacles that made the arena of political culture of Shiite more limited in statebuilding phase? our method in this study is the deductive approach and our theoretical framework is taken from the "pattern of the triple analysis of the political thought of Islam". In this study, by researching the two areas of "political belief" and "political ideas", we have dealt with the pathology of the field of political culture that builds the Islamic state and We have shown that on the one hand, "astonishment in the age of absence", "authoritarianism" and "colonialism" have weakened the political beliefs of the Shiites; On the other hand, the "lack of social extension of Islamic philosophy" and the "lack of governmental jurisprudence" have led to the inadequacy of Shiite political thought to build a civilized state.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • New Islamic Civilization
  • Optimal Islamic State
  • Political Belief
  • Political Thought
  • Shiite Political Culture
  • افضلی، رسول (1395)، دولت مدرن در ایران، قم، انتشارات دانشگاه مفید.
  • برزگر، ابراهیم (1389)، ساختار فهم اندیشه‌ی سیاسی اسلام، دانش سیاسی، سال 6، شماره 2، صص43-72.
  • برزگر، ابراهیم (1390)، تاریخ تحول دولت در اسلام و ایران، تهران، سمت.
  • بن حلاق، وائل (1395)، تاریخ تئوری‌های حقوقی اسلامی، تهران، نشر نی.
  • بهرامی مقدم، سجاد و حیدری، مهدیه (1399)، چالش‌های فراروی تمدن اسلامی در رویارویی با نظام وستفالیایی غربی، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 3، شماره 1، صص 87-122.
  • پوجی، جانفرانکو (1398)، تکوین دولت مدرن؛ درآمدی جامعه‌شناختی، (بهمن باشی، مترجم)، تهران، انتشارات آگاه.
  • جهان‌بزرگی، احمد (1388)، تحول نظریه‌ی دولت در اسلام، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی.
  • حقیقت، سیدصادق (1391)، فقه سیاسی و نظریه‌ی دولت، در فصلنامه‌ی علمی-پژوهشی شیعه‌شناسی، سال دهم، شماره‌ 38.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، برگرفته از آدرس: farsi.khamenei.ir.
  • دخانچی، میلاد (1399)، پسا اسلامیسم؛ بازنگری در رابطه‌ی مذهب و سیاست در ایران، اصفهان، نشر آرما.
  • عالم، عبدالرحمن (1376)، بنیادهای علم سیاست، تهران، نشر نی.
  • عبدخدایی، مجتبی (1398)، دولت مدرن در روابط بین‌الملل، قم، مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  • فیرحی، داوود (1391)، تاریخ تحول دولت در اسلام، قم، انتشارات دانشگاه مفید.
  • -------- (1393)، دین و دولت در عصر مدرن: دولت اسلامی و تولیدات فکر سیاسی، تهران، رخ‌داد نو.
  • -------- (1394)، نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران، انتشارات سمت.
  • قنبری، داریوش (1385)، دولت مدرن و یک‌پارچگی ملی ایران، تهران، انتشارات تمدن ایرانی.
  • کرون، پاتریشیا (1389)، تاریخ اندیشه‌ی سیاسی در اسلام، (مسعود جعفری، مترجم)، تهران، نشر سخن.
  • گل‌محمدی، احمد (1392)، چیستی، تحول و چشم‌انداز دولت، تهران، نی.
  • مرادی برلیان، مهدی (1399)، دولت مدرن اسلامی؛ بررسی تحلیلی نظریه‌ی امتناع، تهران، طرح نو.
  • مهدی‌زاده، حسین (1393)، بینش تمدنی، قم، تمدن نوین.
  • نجفی، موسی (1399)، نظریه‌ی تمدن نوین اسلامی از رویکرد فلسفی- نظری تا رویکرد تاریخی- نظری، در: مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 3، شماره 2، صص1-40.
  • نجفی، موسی (1390)، بررسی نظریه بیداری اسلامی در اندیشه رهبر انقلاب اسلامی، در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، بازیابی‌شده از: farsi.khamenei.ir.
  • نصیری، مهدی (1399)، عصر حیرت؛ جستاری کلامی پیرامون حکمرانی فقهی و تمدن‌سازی دینی در عصر غیبت و سیطره‌ی مدرنیته، قم، مکتبة الصدیقة الشهیدة.
  • نوزیک، رابرت (1396)، بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر، تهران، نشر مرکز
  • وینسنت، اندرو (1394)، نظریه‌های دولت، (حسین بشیریه، مترجم)، تهران، نشر نی.
  • هلد، دیوید (1394)، شکل‌گیری دولت مدرن، (عباس مخبر، مترجم)، هال، استوارت و گیبن، برم (ویراستار)، صورت‌بندی‌های مدرنیته، ج1، تهران، آگه.
  • Afzali, Rasoul (1395), Modern Government in Iran, Qom, Mofid University Press.
  • Barzegar, Ibrahim (1389), The Structure of Understanding Islamic Political Thought, Political Science, Volume 6, Number 2, pp. 43-72.
  • Barzegar, Ebrahim (1390), History of Government Transformation in Islam and Iran, Tehran, Samt.
  • Halaq, Wael (1395), History of Islamic Legal Theories, Tehran, Ney.
  • Bahrami Moghadam, Sajjad and Heidari, Mahdieh (1399), Challenges of Islamic Civilization in Facing the West Westphalian System, Fundamental Studies of Modern Islamic Civilization, Volume 3, Number 1, pp. 87-122.
  • Puji, Janfranco (1398), The Development of the Modern State; Sociological income, (Bahman Bashi, translator), Tehran, Agah.
  • Jahanbezorgi, Ahmad (1388), The Evolution of Government Theory in Islam, Tehran, Publishing Organization of the Institute of Islamic Culture and Thought.
  • Haghighat, Seyed Sadegh (1391), Political Jurisprudence and Theory of Government, in the Scientific-Research Quarterly of Shiite Studies, No. 38.
  • Khamenei, Seyed Ali, Statements, taken from the address: farsi.khamenei.ir.
  • Dokhanchi, Milad (1399), post-Islamism; A Review of the Relationship between Religion and Politics in Iran, Isfahan, Arma Publishing.
  • Alam, Abdolrahman (1376), Foundations of Political Science, Tehran, Ney.
  • Abdolkhodaei, Mojtaba (1398), Modern Government in International Relations, Qom, Center for Social and Civilization Studies, Institute of Islamic Sciences and Culture.
  • Farihi, Davood (1391), History of Government Transformation in Islam, Qom, Mofid University Press.
  • Farihi, Davood (1393), Religion and Government in the Modern Age: The Islamic State and the Productions of Political Thought, Tehran, New Event.
  • Farihi, Davood (1394), Political System and Government in Islam, Tehran, Samat Publications.
  • Ghanbari, Dariush (1385), Modern Government and National Unity of Iran, Tehran, Iranian Civilization Publications.
  • Crone, Patricia (1389), History of Political Thought in Islam, (Massoud Jafari, translator), Tehran, Sokhan Publishing.
  • Golmohammadi, Ahmad (1392), What is the evolution and perspective of the government, Tehran, Ney.
  • Moradi Berlian, Mehdi (1399), Modern Islamic State; Analytical study of refusal theory, Tehran, new design.
  • Mehdizadeh, Hossein (1393), Civilization Insight, Qom, New Civilization.
  • Najafi, Musa (1399), The Theory of the New Islamic Civilization from the Philosophical-Theoretical Approach to the Historical-Theoretical Approach, in: Fundamental Studies of the New Islamic Civilization, Volume 3, Number 2, pp. 1-40.
  • Najafi, Musa (1390), A Study of the Theory of Islamic Awakening in the Thought of the Leader of the Islamic Revolution, in the information base of the Office for the Preservation and Publication of the Works of Grand Ayatollah Khamenei, retrieved from: farsi.khamenei.ir.
  • Nasiri, Mehdi (1399), Age of Wonder; Theological research on the rule of jurisprudence and religious civilization in the era of the absence and domination of modernity, Qom, Maktab al-Siddiqah al-Shuhada.
  • Nozick, Robert (1396), Statelessness, Government, Utopia, Tehran, Markaz Publishing
  • Vincent, Andrew (1394), Theories of Government, (Hossein Bashirieh, translator), Tehran, Ney Publishing.
  • Held, David (1394), The Formation of the Modern State, (Abbas Mokhber, translator), Hall, Stuart and Gibbon, Boram (editor), Formulations of Modernity, Vol. 1, Tehran, Ag.